Yanardağ Nedir? Yer yuvarlağının içinden püsküren lavlar ve fırlantılarla oluşan yüzey şeklidir. Derinlerde yer alan magma haznesiyle beslenen ana baca çevresine birikmiş kalıntılardan oluşmuş koni şeklindedir. Yanardağ Çeşitleri Aktif volkanlar uzun bir süre püskürme şekline ve yapısına göre incelenmiştir. Hawai tipi;(sıvı lavların akışı) Strompoli tipi;(parçacıklar ve yanardağ çakıllarının püskürtülmesi,akışkan lavların fışkırması) Volkan Tipi;(gaz açısından zengin çok ağdalı lav;Patlamalı püskürme) Peele tipi;(çıkış noktasının çevresinde biriken çok ağdalı magma;kızgın bulutlarla birlikte patlamalı püskürme) Yanardağların Özelikleri Yanardağlar derinlerdeki basıncı serbest bırakıp magmayı dışarı atarak Dünyanın güvenliğini sağlar. Magmanın akışkan olmasının sebebi bulunduğu ortamdaki çok yüksek basınç ve ısıdır. Yanardağdaki basınç ne kadar yüksekse,püskürme de o kadar güçlü olur. Belirleyici etken gaz oranıdır. Magma yeryüzüne çıkarken gazlar sıvı haldeki maddeden ayrılarak magmanın üzerine yayılır ve böylece basıncın artmasına neden olur. Magma gazla ne kadar yüklüyse püskürme o kadar patlamalı ve tehlikeli olur. Yanardağ Hareketleri ve Püskürtüler Magma püskürtüleri iki şekilde ortaya çıkar:Akıntılı veya patlamalı Bu özellikler kimyasal birleşme ve sıcaklığa bağlıdır. Bazalt denilen Magma içindeki gazların çözülmesiyle 100 km/sn hızla akar. Yeryüzünde magma kısa sürede donar. Soğuması kolaydır. Temel Püskürme Mekanizması Magmanın yüzeye çıkmasını engelleyen dış basıncın azalması. Buhar geriliminin yükselmesi Dağınık haldeki gaz moleküllerinin birleşerek kabarcıklar meydana getirir. Bu kabarcıklar ilk safhada ancak mikroskopla gözlenebilir. Kabarcıklar daha sonra çeşitli kimyasal olaylarla büyümeye başlar. Kabarcıklar ağdayla ters ,boylarıyla doğru orantılı bir hızla magma içinde yükselir. Büyük kabarcıklar küçük kabarcıklarla birleşerek hacmini genişletirler. Lavlar akışkan,çok gaz kapsamıyorsa ve kabarcıklar kolayca yüzeye ulaşıyorsa kaynama meydana gelir. Eğer magma ağdalıysa, magmanın soğuması sonucunda birçok kabarcık oluşur. Bu soğumadan sonra oluşan kayanın dokusu süngere benzer. Lav yüzeye çıktığında kabarcıkların iç gerilimi atmosfer basıncından çok fazlaysa birçok patlama meydana gelir.
İÇ BASINÇ NEDENLERİ Yüzey kısmen katılaşmış veya krater çeperlerindeki toprak kayması yanardağ bacasının ağzını tıkamış olduğu için, gazlar bileşiğin içinde rahat hareket edemezler. Bu tıkaç altında homojen bir gaz kütlesi toplanır. Kütlenin buhar basıncı sonucunda da tıkacı patlatır. Patlama Sonucunda Meydana Gelen Bazı Olumsuzluklar Patlama sonucu dünyaya fırlatılan artıklar atmosferin üst tabakasına dağılarak güneş ışınlarını tutar. Orada güneş ışınlarını tutan bir tabaka oluşur. Böylece dünyanın yüzey sıcaklığı düşer;tıpkı nükleer kışta olduğu gibi… Bu etkiler 4-5 yıl sürebilir,tarım ürünleri ölür ve tüm eko sistem çöker. Buzul kayıtları Endonezya da ki Toba yanardağının 74 bin yıl önceki patlamasının 3-5 C derecelik bir küre soğumasına yol açtığı görülüyor. Teko yanardağının 1815 yılındaki sırada bir volkanik etkinliğinde bile dünyada yüzey sıcaklığı birkaç yıl boyunca 1C derece düşmüştü. Yanardağ Biliminin Amacı Püskürme olaylarının anlaşılması Patlama tehlikelerine karşı tedbir alma. Volkanik hareketlerin ve yeryüzüne çıkan püskürtü maddelerinin incelenmesi. Dünyanın yaşamının yönlendiren mekanizmalar hakkında bilgi edinme. Yanardağların Gözlemlenmesi Magmanın yer kabuğunun yüzeyine ulaşmadan önce veya o sırada ortaya çıkan olayların incelenmesine dayanır.
Volkanizma Nedir ?
Mağmanın yerin derinliklerinden hareket ederek yer yüzüne çıkması veya yer yüzüne yakın derinliklere kadar gelerek soğuması olayına volkanizma denir.
Volkanizma denilince daha çok yer yüzünde meydana gelen mağmatik faaliyetler akla gelmektedir. Çünkü volkanik şekiller yer yüzünde oluşmaktadır.
Volkanizma sırasında mağma katı, sıvı ve gaz halinde yer yüzüne çıkar. Çıkan sıvı maddelere lav, katı maddelere tüf denir. Gazların çoğu ise su buharıdır.
Volkandan çıkan maddeler lav ise, volkan bacasından akma şeklinde hareket eder. Tüf veya gaz çıkışı olursa patlama olur.
Volkanizma ile çıkan malzemeler çıktığı yerde birikerek volkan konilerini oluşturur.
Yanardağların yükseltisinin az veya çok olmasında lavların akışkanlığı etkilidir. Lavların akıcılığı fazla ise geniş alanda birikme olur. Yükseltisi az olan yayvan görünüşlü volkan konisi oluşur. Bunlara tabla veya plato volkanlar denir. ör: Karacadağ volkan dağı (G.D Anadolu)
Lavların akıcılığı az ise yükseltisi fazla olan volkan dağları oluşur. Bunlara da kalkan volanları denir.
Favorilere Ekle - Arkadasina Gonder...
